سیاست در امر بهایی
در دیانت بهائی نسبت به عدم مداخله در امور سیاسیه تأکید بسیاری شده است . برای درک بهتر این مطلب بهتر است تعریف دقیقی از سیاست داشته باشیم.
· تعریف سیاست:
به نوشتۀ فرهنگ دهخدا و جلد دوم فرهنگ معین سیاست عبارت است از حکم راندن بر رعیت و اداره کردن امور مملکت ، ریاست کردن ، مجازات و تنبیه کردن ، روش و شیوه .
در مقابل در آثار دیانت بهائی مفهومی با نام سیاست اللّه ارائه شده که طبق بیان حضرت عبدالبهاء بدین معنیست :
« سیاست اللّه مهربانی به جمیع بشر است بدون استثناء آن سیاست حقیقی است و این روش شایان نفوس مقدّسۀ رحمینیه»
حال که معانی این دو مفهوم بر ما واضح گردید باید تفاوت های این دو نوع سیاست مورد تحلیل قرار گیرد تا دلایل عدم مداخلۀ بهائیان در امور سیاسی واضح و مبرهن گردد .
1. به طوری که ذکر شد دیانت مقدّس بهائی بر بنیان سلطنت الهیه تأسیس گردیده و برای وصول به هدف وحدت عالم انسانی از سیاست اللّه پیروی می کند که منشاء آن الهیست ولی سیاست النّاس سیاستی مبتنی بر سودجویی و منفعت طلبی احزاب و مکاتب سیاسی خاصّ و زائیدۀ افکار بشری می باشد که با معتقدات اهل بهاء مغایرت دارد.
2. جمال مبارک در کتاب مستطاب اقدس می فرمایند: «لیس الفخر لمن یحبّ الوطن بل لمن یحبّ العالم» امّا در سیاست رایج در جهان کنونی نه تنها منفعت گروه خاصی مورد نظر است بلکه برای رسیدن به آن از تجاوز به حقوق دیگران نیز فروگذار نمی کنند و سیر گروه ها را دشمن و اجنبی می پندارند . به عنوان مثال در دوران جنگ سرد ، بلوک کمونیست پیروان کاپیتالیسم را دشمنی نابکار به دنیا معرفی می کرد و بلوک سرمایه داری دنیای کمونیسم را دشمنی آشتی ناپذیر به جهانیان معرّفی می نمود .
3. سیاست اللّه بر محور روحانیت و اصل معنویت استوار است و در کلّیۀ امور محبّت و صداقت و امانت و حسن نیت و مساوات را سرلوحۀ معتقدات خود می داند و سر موئی انحراف از این اصول را خیانت به خدا می شمارد . ولی سیایت النّاس برای وصول به هدف از دروغ و تزویر در لباس تدبیر و تظاهر و فریبکاری ابائی ندارد . در عالم سیاست چیزی را به نام تقوی و تدیّن نمی شناسد و با توجّه به این اصل که همیشه « هدف وسیله را توجیه می کند » برای رسیدن به هدف از هر نوع وسیله ای چه غیر اخلاقی و چه غیر انسانی باشد استفاده می نمایند .
4. هدف دیانت بهائی مبتنی بر ترک کلیه تعصبات وطنی ، مذهبی ، نژادی ،... است . اما سیاست الناس برای دست یابی به اهداف خود مشوق این تعثبات است و آنرا تبلیغ می نمایند .
در واقع با توجه به موارد فوق فرد بهائی طبیعتاّ نمی تواند در سیاست دخالت نماید زیرا این گونه سیاست ها اقدامی علنی علیه سیاست الله می باشد . و حضرت عبدالبها در بیانی صریحاّ می فرمایند:
" میزان بهائی بودن و نبودن این است که هر کسی در امور سیاسیه مداخله کند و خارج از وظیفه خویش حرفی زند یا حرکتی نماید همین برهان کافی است که بهائی نیست دلیل دیگر نمی خواهد "
با بیان دلائل عدم مداخله بهائیان در امور سیاسیه این سئوال به ذهن عدهای خطور می کند که بهائیان چگونه با قبول این شرط به هدف غائی خود که وحدت عالم انسانی است دست خواهند یافت؟ و اگر روزی حکومت مملکتی به بهائیان واگذار شود آنان چگونه از عهده این امر بر خواهند آمد؟
برای پاسخ به این سئوال توجه سائلین را به دو مطلب جلب می کنیم :
اولا بهائیان از دخالت در امور سیاسیه تا جائی ممنوعند که با اصول اعتقادی آنان مغایرت داشته باشد و اگر سیاستی مطرح باشد که در تعارض با اصول اعتقادی اهل بهاء نباشد ،موافقت با چنین سیاستی با اجازه بیت العدل اعظم منعی نخواهد داشت .
ثانیا حضرت بهاءالله در مورد امور سیاسیه و ارتباط با حکومت می فرمایند:
" امور سیاسیه کل راجع است به بیت عدل .... "
در ادامه به پاسخ برخی سئوالات مطرح شده دیگر می پردازیم .
الف) در خصوص رای دادن در انتخابات کشوری .
تا آنجا که جنبه غیر سیاسی امرالهی مورد نظر است احبا می توانند بدون انتساب خود به این حزب و آن حزب اقدام به رای دادن کنند .اما وارد شدن به رصه احزاب بدون شک به مصالح امریه آسیب خواهد رساند . و فرد بهائی باید مدبرانه حق رای خود را به نحوی به کار بندد که از سیاست های حزبی به دور باشد و این موضوع برای افرادی که برای رای دادن آزاد گذاشته شده اند باید کاملا روشن گردد. (از نامه مرقوم از قبل حضرت شوقی افندی خطاب به محفل امریکا 16 مارچ 1933 )
ب) در خصوص تسجیلی فرد بهائی در هنگامی که وابستگی سیاسی و یا فعالیت سیاسی دارد.
هنگام تصدیق امر مبارک هیچگونه شرایط اضافی نباید بر اعضا ء جدید جامعه تحمیل گردد . باید دیدگاه امر مبارک نسبت به عدم مداخله در سیاست برای این دوستان بیان شود .اگر پس از این روشنگری کماکان بهائی جدید التصدیق روابط و فعالیت های سیاسی خود را دنبال کند ،باید با رفق و مدارا راهنمائی شود تا از این مسئله کناره بگیرد باید توجه داشت که عده ای میتوانند بلافاصله در این خصوص اقدام کنند و عده ای برای قطع روابط سیاسی خود محتاج زمان هستند . اما اگر با در دست داشتن زمان مناسب باز هم اقدام به فعالیت در زمینه سیاسی محفل پس از دادن اخطار قادر است وی را از حق رای محروم سازد .(از نامه مقوم از قبل بیت العدل اعظم خطاب به محفل روحانی جمهوری دومینیکن 12 جولای 1984 )
ج) راجع به شخص بهائی که به تهیه آگهی های تلویزیونی برای مبارزات سیاسی اشتغال دارد.
در جواب پرسش یکی از احبا در خصوص سئوال فوق ، بیت العدل اعظم الهی ما را موظف داشتند تا منویات ایشان را دایر بر اینکه شخص مزبور باید از فعالیت هایی که حامی مبارزات یک فرد سیاسی است پرهیز کند اعلان نمائیم اگر چه این امر نباید به عنوان اعمال محدودیتی برای همکاران غیر بهائی او تلقی نگردد.
(از نامه ای از قبل بیت العدل اعظم الهی خطاب به محفل روحانی ملی آلاسگا 29 اکتبر 1979 )البته عدم مداخله در امور سیاسیه را نمی توان به مفهوم بی اعتنائی و بی تفاوتی بهائیان در قبال انجام و پیشبرد امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و مصالح عام المنفعه دیگر تعبیر کرد . احبای الهی باید در عین اطاعت از حکومت و عدم مداخله در امور سیاسیه ، با شوق و علاقه ای که به خدمت به عالم انسانی دارند نسبت به پیشرفت و تقدم مصالح عمومی جامعه خود سعی وفیر مبذول دارند .
در دیانت بهائی نسبت به عدم مداخله در امور سیاسیه تأکید بسیاری شده است . برای درک بهتر این مطلب بهتر است تعریف دقیقی از سیاست داشته باشیم.
· تعریف سیاست:
به نوشتۀ فرهنگ دهخدا و جلد دوم فرهنگ معین سیاست عبارت است از حکم راندن بر رعیت و اداره کردن امور مملکت ، ریاست کردن ، مجازات و تنبیه کردن ، روش و شیوه .
در مقابل در آثار دیانت بهائی مفهومی با نام سیاست اللّه ارائه شده که طبق بیان حضرت عبدالبهاء بدین معنیست :
« سیاست اللّه مهربانی به جمیع بشر است بدون استثناء آن سیاست حقیقی است و این روش شایان نفوس مقدّسۀ رحمینیه»
حال که معانی این دو مفهوم بر ما واضح گردید باید تفاوت های این دو نوع سیاست مورد تحلیل قرار گیرد تا دلایل عدم مداخلۀ بهائیان در امور سیاسی واضح و مبرهن گردد .
1. به طوری که ذکر شد دیانت مقدّس بهائی بر بنیان سلطنت الهیه تأسیس گردیده و برای وصول به هدف وحدت عالم انسانی از سیاست اللّه پیروی می کند که منشاء آن الهیست ولی سیاست النّاس سیاستی مبتنی بر سودجویی و منفعت طلبی احزاب و مکاتب سیاسی خاصّ و زائیدۀ افکار بشری می باشد که با معتقدات اهل بهاء مغایرت دارد.
2. جمال مبارک در کتاب مستطاب اقدس می فرمایند: «لیس الفخر لمن یحبّ الوطن بل لمن یحبّ العالم» امّا در سیاست رایج در جهان کنونی نه تنها منفعت گروه خاصی مورد نظر است بلکه برای رسیدن به آن از تجاوز به حقوق دیگران نیز فروگذار نمی کنند و سیر گروه ها را دشمن و اجنبی می پندارند . به عنوان مثال در دوران جنگ سرد ، بلوک کمونیست پیروان کاپیتالیسم را دشمنی نابکار به دنیا معرفی می کرد و بلوک سرمایه داری دنیای کمونیسم را دشمنی آشتی ناپذیر به جهانیان معرّفی می نمود .
3. سیاست اللّه بر محور روحانیت و اصل معنویت استوار است و در کلّیۀ امور محبّت و صداقت و امانت و حسن نیت و مساوات را سرلوحۀ معتقدات خود می داند و سر موئی انحراف از این اصول را خیانت به خدا می شمارد . ولی سیایت النّاس برای وصول به هدف از دروغ و تزویر در لباس تدبیر و تظاهر و فریبکاری ابائی ندارد . در عالم سیاست چیزی را به نام تقوی و تدیّن نمی شناسد و با توجّه به این اصل که همیشه « هدف وسیله را توجیه می کند » برای رسیدن به هدف از هر نوع وسیله ای چه غیر اخلاقی و چه غیر انسانی باشد استفاده می نمایند .
4. هدف دیانت بهائی مبتنی بر ترک کلیه تعصبات وطنی ، مذهبی ، نژادی ،... است . اما سیاست الناس برای دست یابی به اهداف خود مشوق این تعثبات است و آنرا تبلیغ می نمایند .
در واقع با توجه به موارد فوق فرد بهائی طبیعتاّ نمی تواند در سیاست دخالت نماید زیرا این گونه سیاست ها اقدامی علنی علیه سیاست الله می باشد . و حضرت عبدالبها در بیانی صریحاّ می فرمایند:
" میزان بهائی بودن و نبودن این است که هر کسی در امور سیاسیه مداخله کند و خارج از وظیفه خویش حرفی زند یا حرکتی نماید همین برهان کافی است که بهائی نیست دلیل دیگر نمی خواهد "
با بیان دلائل عدم مداخله بهائیان در امور سیاسیه این سئوال به ذهن عدهای خطور می کند که بهائیان چگونه با قبول این شرط به هدف غائی خود که وحدت عالم انسانی است دست خواهند یافت؟ و اگر روزی حکومت مملکتی به بهائیان واگذار شود آنان چگونه از عهده این امر بر خواهند آمد؟
برای پاسخ به این سئوال توجه سائلین را به دو مطلب جلب می کنیم :
اولا بهائیان از دخالت در امور سیاسیه تا جائی ممنوعند که با اصول اعتقادی آنان مغایرت داشته باشد و اگر سیاستی مطرح باشد که در تعارض با اصول اعتقادی اهل بهاء نباشد ،موافقت با چنین سیاستی با اجازه بیت العدل اعظم منعی نخواهد داشت .
ثانیا حضرت بهاءالله در مورد امور سیاسیه و ارتباط با حکومت می فرمایند:
" امور سیاسیه کل راجع است به بیت عدل .... "
در ادامه به پاسخ برخی سئوالات مطرح شده دیگر می پردازیم .
الف) در خصوص رای دادن در انتخابات کشوری .
تا آنجا که جنبه غیر سیاسی امرالهی مورد نظر است احبا می توانند بدون انتساب خود به این حزب و آن حزب اقدام به رای دادن کنند .اما وارد شدن به رصه احزاب بدون شک به مصالح امریه آسیب خواهد رساند . و فرد بهائی باید مدبرانه حق رای خود را به نحوی به کار بندد که از سیاست های حزبی به دور باشد و این موضوع برای افرادی که برای رای دادن آزاد گذاشته شده اند باید کاملا روشن گردد. (از نامه مرقوم از قبل حضرت شوقی افندی خطاب به محفل امریکا 16 مارچ 1933 )
ب) در خصوص تسجیلی فرد بهائی در هنگامی که وابستگی سیاسی و یا فعالیت سیاسی دارد.
هنگام تصدیق امر مبارک هیچگونه شرایط اضافی نباید بر اعضا ء جدید جامعه تحمیل گردد . باید دیدگاه امر مبارک نسبت به عدم مداخله در سیاست برای این دوستان بیان شود .اگر پس از این روشنگری کماکان بهائی جدید التصدیق روابط و فعالیت های سیاسی خود را دنبال کند ،باید با رفق و مدارا راهنمائی شود تا از این مسئله کناره بگیرد باید توجه داشت که عده ای میتوانند بلافاصله در این خصوص اقدام کنند و عده ای برای قطع روابط سیاسی خود محتاج زمان هستند . اما اگر با در دست داشتن زمان مناسب باز هم اقدام به فعالیت در زمینه سیاسی محفل پس از دادن اخطار قادر است وی را از حق رای محروم سازد .(از نامه مقوم از قبل بیت العدل اعظم خطاب به محفل روحانی جمهوری دومینیکن 12 جولای 1984 )
ج) راجع به شخص بهائی که به تهیه آگهی های تلویزیونی برای مبارزات سیاسی اشتغال دارد.
در جواب پرسش یکی از احبا در خصوص سئوال فوق ، بیت العدل اعظم الهی ما را موظف داشتند تا منویات ایشان را دایر بر اینکه شخص مزبور باید از فعالیت هایی که حامی مبارزات یک فرد سیاسی است پرهیز کند اعلان نمائیم اگر چه این امر نباید به عنوان اعمال محدودیتی برای همکاران غیر بهائی او تلقی نگردد.
(از نامه ای از قبل بیت العدل اعظم الهی خطاب به محفل روحانی ملی آلاسگا 29 اکتبر 1979 )البته عدم مداخله در امور سیاسیه را نمی توان به مفهوم بی اعتنائی و بی تفاوتی بهائیان در قبال انجام و پیشبرد امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و مصالح عام المنفعه دیگر تعبیر کرد . احبای الهی باید در عین اطاعت از حکومت و عدم مداخله در امور سیاسیه ، با شوق و علاقه ای که به خدمت به عالم انسانی دارند نسبت به پیشرفت و تقدم مصالح عمومی جامعه خود سعی وفیر مبذول دارند .
